jaarverslag 2019

Meedoen en invloed: de bewoner centraal

Het programma ‘meedoen en invloed’ draagt bij aan een inclusieve stad en leefbare buurten en wijken. In 2019 hebben we meer samenhang aangebracht in het programma. We herijken onze rol in de wijken, betrekken bewoners nog meer bij beleid en projecten en ondersteunen sociale initiatieven die de leefbaarheid van wijken vergroten. Door tijdig sociale problemen te signaleren, voorkomen we dat kwetsbare Rotterdammers niet meer kunnen meedoen aan de samenleving. Ook dat draagt bij aan leefbare wijken.

Onze rol in wijken

De Woningwet 2015 leidde tot een scherpe terugval in de grootschalige en integrale aanpak van kwetsbare wijken, doordat de integrale rol van woningcorporaties in wijken minder werd. Maar klimaatverandering, vergrijzing en de groeiende maatschappelijke tweedeling vragen om nieuwe aandacht voor wijken. In onze visie is de aanpak van grootstedelijke problematiek en maatschappelijke uitdagingen - zoals de energietransitie - alleen op wijk- of gebiedsniveau mogelijk. Als corporatie kunnen we in de wijken de samenleving meer bieden dan we nu beperkt met onze woningvoorraad mogen doen. Een integrale aanpak van wijken is gewenst, samen met partners als de gemeente en zorgpartijen, zoals wij doen in Prinsenland/Lage Land met het concept ´Next Generation Woonwijken´ (NGW).

De wijk als werkgebied

Woonstad ziet de wijk als haar werkgebied. De wijk is een eenheid waarin samenhang zit, die beschreven wordt in wijkvisies. Schaalgrootte is nodig voor verdergaande samenwerkingsverbanden, grootschalige renovatie en verduurzamen van woningen. Aansluiting van woningen op het warmtenet vraagt om een gebiedsgerichte aanpak. Dat geldt ook voor het vergroten van zelfredzaamheid van de groeiende groep kwetsbaren in de samenleving. Met onze signalering ‘achter de voordeur’ herkennen we clustering van sociale problemen in wijken. In 2020 stellen we voor enkele wijken opnieuw wijkvisies op om dergelijke problemen integraal te kunnen gaan aanpakken.

Werken aan inclusieve wijken

In Overschie transformeren we 320 verouderde woningen van Welschen 2 naar 280 eigentijdse sociale huurwoningen. Het nieuwe Welschen 2 wordt een wooncomplex waar uiteenlopende doelgroepen gemengd wonen, een zogenoemde magic mix. 32 woningen zijn bedoeld voor bewoners die individuele begeleiding nodig hebben. We werken daarvoor samen met zorginstelling Pameijer, die een intensief traject aanbiedt om kwetsbare huurders met multiproblematiek te helpen. In de overige woningen komen huurders die bereid zijn hun kwetsbare buren waar nodig te ondersteunen. Samen met Pameijer kijken we naar de mogelijkheid van een buurtservicecentrum, dat voor iedereen toegankelijk is. Op die manier ontstaan weerbare en inclusieve wijken, waar bewoners naar elkaar omkijken en elkaar helpen.

Daklozen onder dak

In september overhandigden wij voor het eerst een dakloze de sleutels van zijn nieuwe huis volgens het principe Housing First: eerst een woning, dan de zorg. Langdurig daklozen krijgen een woning aangeboden in combinatie met behandeling en ondersteuning. Hoofddoel is het creëren van rust en stabiliteit, zodat perspectief op herstel ontstaat. In 2019 kregen nog 24 daklozen een dak boven het hoofd volgens dit principe. Een eigen woning geeft bewoners de stabiliteit om persoonlijke problemen aan te pakken en open te staan voor hulp. De gemeente Rotterdam voert het project uit samen met Pameijer, het Leger des Heils, Stichting Ontmoeting, Woonstad Rotterdam, Havensteder, Vestia, Woonbron, NAS en CVD.

Project010 is een innovatief project binnen de ondersteuning van dak- en thuisloze jongeren in Rotterdam. Woonstad Rotterdam doet mee in het project door 10 woningen te leveren tot 2021. Het project is voortgekomen uit het televisieprogramma het Rotterdam Project. In het programma hielp presentator Beau van Erven Dorens met een team van professionals, vijf kwetsbare, dakloze Rotterdammers terug te keren in de maatschappij. Daarbij liepen zij voortdurend aan tegen procedures en werkwijzen van instanties en organisaties. In augustus nodigden we de programmamakers uit om hun ervaringen met ons te delen. Daaruit hebben wij lessen geleerd. Bijvoorbeeld dat deze bewoners meer begeleiding en aandacht van ons vragen, om te voorkomen dat later huurproblemen en terugval ontstaan.

Samen met anderen: Mooi, Mooier Middelland

In 2019 investeerde Woonstad Rotterdam in de wijk Middelland in samenwerkingsverbanden en bewonersinitiatieven. In Mooi, Mooier, Middelland (MMM) werken bewoners, ondernemers, Woonstad en de gemeente Rotterdam aan een programma ter verbetering van de wijk. Kenmerkend voor deze manier van werken is dat we samen onderzoeken wat samenwerken in Middelland betekent en dat iedereen welkom is zijn of haar steentje bij te dragen. Het integrale programma ‘We Gaan Door’ van MMM gaat uit van de kwaliteit van de wijk en van de mensen die er wonen. Dit programma is gericht op de fysieke verbetering van de wijk en op verbeteringen op het sociaal domein.

Zo werken we in het Oostervantkwartier samen met MMM en de Bewonersgroep Oostervant aan de voorwaarden om de herhuisvesting van bewoners zo goed mogelijk te doen en tot een succes te maken. Ook werken we mee aan hun initiatief om 1.000 regentonnen in Middelland te plaatsen.

Next Generation Woonwijk

In de wijk Prinsenland/Lage Land werken we samen met vele andere partijen aan de Next Generation Woonwijk. Gezamenlijk vormen we de wijk om tot een duurzaam, gezond, levensloopbestendig en betaalbaar woon- en leefgebied. We werken aan integrale oplossingen voor meerdere uitdagingen, zoals toenemende dementie en zorgvraag, de overstap naar duurzame warmtebronnen en het realiseren van meer toegankelijke woningen voor de groeiende groep ouderen die langer zelfstandig blijven wonen. Zo onderzoeken de gemeente en Woonstad Rotterdam de mogelijkheid van opwek, opslag en distributie van zonne-energie. Met nieuwe samenwerkingspartners onderzoeken wij de technische mogelijkheden rond domotica en Smart City.

West Side Stories

Het Oude Westen heeft een bijzondere rol gepeeld de stadsvernieuwing in Rotterdam. Bewoners van de wijk hebben zich in deze periode succesvol ingezet om de woon-en leefkwaliteit in de stad te verbeteren. Met de veranderingen die de stad nu doormaakt op sociaaleconomisch gebied is het de vraag wat de toekomstwaarde is van stadvernieuwingswijken als het Oude Westen.

Daarom werken we samen met het Rotterdamse initiatief OMI (Office for Metropolitan Information), dat een bedrijfsruimte van Woonstad huurt in de wijk. OMI is het Oude Westen ingegaan en sprak met bewoners, wijkorganisaties, gemeente, architecten en stedenbouwers over de impact van de stadvernieuwing. OMI vertaalde dit in een spraakmakende tentoonstelling en een reeks rondleidingen en discussieavonden. Deze waren in december van 2019 te bezoeken in de wijk. De tentoonstelling laat zien dat de bewoners van het Oude Westen trots kunnen zijn op hun bijzondere wijk met vele architectonische hoogstandjes midden in de stad. Uit de rondleidingen en discussies bleek ook een grote waardering voor de wijk, haar bewoners en de gebouwen. OMI en Woonstad delen hun kennis over het Oude Westen en hebben hun netwerken in de wijk aan elkaar gekoppeld.

Dezelfde kansen op werk

In een inclusieve stad heeft iedereen dezelfde kansen in de samenleving. Met ons Social Return on Investment-beleid (SROI) creëren we werkervaringsplaatsen en leer-werkplekken voor Rotterdammers met een afstand tot de arbeidsmarkt. Zeker rond de energietransitie en bij bouw en onderhoud van woningen zijn veel werkervaringsmogelijkheden. Daarom is SROI een gunningscriterium bij onze aanbestedingen. In 2019 hebben ongeveer 150 Rotterdammers op deze manier werkervaring opgedaan.

We nemen ook deel aan het project ‘Nieuwe Energie voor de Bouw’, dat 40 jongeren wil begeleiden naar werk en scholing in bouw- en duurzaamheidsprojecten. Het project is onderdeel van het Leerwerkakkoord Energietransitie Gebouwde Omgeving. Partners in het project zijn de Rabobank, Willems Vastgoedonderhoud, Breman Woningonderhoud, het Techniek College Rotterdam en de gemeente Rotterdam.

Bewoners betrekken

We betrekken onze bewoners eerder en steeds beter bij beleid en projecten rond onderhoud, renovatie, nieuwbouw, beheer en leefbaarheid. In 2019 zijn we aan de slag gegaan met de uitkomsten van de evaluaties van onze grootschalige renovatieprojecten in Ommoord en Prinsenland. Gezien de omvang van de totale opgave kunnen renoveren, funderingsherstel, energietransitie en het verduurzamen van onze woningen alleen in bewoonde staat. Dat heeft ingrijpende gevolgen voor het dagelijks leven van onze bewoners. Uit de evaluaties bleek onder meer het belang van nog duidelijkere communicatie en van ruimtes waar bewoners even tot rust kunnen komen. De aanbevelingen uit de evaluaties hebben we opgenomen in onze werkwijze.

Begeleiding Bewoners Projecten

In 2019 hebben we een nieuwe afdeling Bewonersbegeleiding Projecten (BBP) in het leven geroepen. BBP richt zich op het begeleiden van bewoners die gedwongen moeten verhuizen, zoals bij sloop of funderingsherstel. Per jaar zijn dat ongeveer 400 bewoners, die van BBP-medewerkers tijd en aandacht krijgen om het ongerief te verlichten dat een ongevraagde verhuizing met zich meebrengt. Deze medewerkers zijn het aanspreekpunt voor bewoners en bekijken vanuit ‘bewonersperspectief’ de gang van zaken rond de bouwactiviteiten. Waar gemaakte afspraken niet worden nagekomen of onnodig hinder of overlast ontstaat, grijpen zij in en overleggen ze met onze aannemers.

Meepraten in Spangen

In Spangen betrekken we bewoners bij de grootschalige renovatie in de Van Lennepstraat. De renovatie gebeurt in bewoonde staat, een ingrijpend traject voor onze bewoners. In 2019 hebben we meerdere bijeenkomsten gehouden om bewoners te betrekken. Naast nieuwe gevelbeplating vervangen we kozijnen, keukens, badkamers en toiletten als dat nodig is. Portieken worden opgeknapt, balkons hersteld en zwam en asbest verwijderd. Het project is eind 2020 afgerond. De goed bezochte bewonersbijeenkomsten hebben een duidelijke meerwaarde gehad: door de bewonersinbreng wint het complex aan kwaliteit, is er meer saamhorigheid onder bewoners en zijn de banden met Woonstad versterkt. Ze resulteerden bovendien in een groot draagvlak voor het plan.

Leefbaarheid in de wijk

We investeren in leefbaarheid van wijken. Bewoners nemen steeds vaker initiatieven in de wijk. Omdat wij geloven in de kracht van saamhorigheid stimuleren en faciliteren wij kansrijke bewonersinitiatieven. In 2019 hebben we ingezet op zelfbeheer waar het kan en bewoners dat willen. Uitgangspunt is: bewoners aan het stuur, Woonstad faciliteert. We onderzoeken hoe we bewoners kunnen helpen en stimuleren bij beheer en onderhoud van hun eigen woonomgeving, bijvoorbeeld van groen, binnenplaatsen en portieken.

Daarnaast doet Woonstad mee aan onderzoeken als ‘Leefbaarheid in Rotterdamse wijken’, samen met de gemeente en andere Rotterdamse corporaties.

Wolphaertstraat

Met het kunstenaarscollectief aan de Wolphaertstraat in Charlois hebben we een samenwerkingsovereenkomst getekend. Deze groep woont al ruim tien jaar in panden aan de Wolphaertstraat, die de komende anderhalf jaar gerenoveerd worden. Na tien jaar met een tijdelijk huurcontract willen de kunstenaars graag blijven en ontwikkelden daarvoor een plan. Afgesproken is dat wij de panden renoveren en dat de bewoners een deel van de beheerstaken op zich nemen, zoals de toewijzing en verhuur van de woningen. Hiervoor is een wooncoöperatie opgericht. Ook leveren bewoners bijdragen aan de leefbaarheid van de wijk.

Buurt bestuurt Essenburgbuurt

In de Essenburgbuurt werken bewoners, gemeente en politie samen aan een veilige, schone en leefbare wijk. Naast het oplossen van alledaagse problemen als hondenpoep, afval naast containers en gebrek aan parkeerruimte, zetten bewoners zich ook in voor een leefbare, veilige en sociale wijk. Zo ging Buurt Bestuurt in gesprek met het hoogheemraadschap over de Essenburgsingel, die steeds overliep en voor veel stankoverlast zorgde. Dat leidde uiteindelijk tot een gemaal aan het begin van de singel. Op het Schelfplein regelden bewoners een voetbalkooi voor de vele kinderen in de wijk. Buurt Bestuurt Esseburgbuurt huurt van Woonstad een voormalige winkel aan de Beukelsdijk, een centrale plek in de wijk waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten en gesprekken worden gevoerd met de verschillende instanties, zoals de wijkagent en buurtpreventie. Ook worden in en om het pand veel buurtactiviteiten georganiseerd.

Dag van de Bewoners

Soms werken we al heel lang samen met bewonerscommissies, bewonerscontactgroepen, huurdersorganisaties en andere organisaties van bewoners, soms pas sinds kort of voor een specifiek project. Woonstad vindt het werk van de verschillende bewonersgroepen in alle gevallen van grote waarde. Daarom hebben we alle leden in december uitgenodigd voor een bijeenkomst op het kantoor van Woonstad. Een moment om eens over andere zaken met elkaar te spreken.

‘Woonstad wijkt uit’

Sinds dit jaar trekken we onder de noemer ‘Woonstad wijkt uit’ met een rijdende koffiebar de wijk in. We zijn duidelijk herkenbaar en praten met wijkbewoners. Met de signalen en ideeën gaan we structureel aan de slag binnen de organisatie en koppelen dat terug naar bewoners. Bewoners ervaren dat we echt luisteren en hun mening serieus nemen. Ze voelen zich daardoor meer betrokken bij woning en woonomgeving, wat weer de leefbaarheid verhoogt in de wijk. We hebben in een half jaar met onze koffiekar in 2019 20 wijken bezocht.